Il-Politika tal-Gaffa

Riċenti kont qiegħed ndur f’triq ġo Ħal Balzan fejn kont qiegħed nagħmel xi house visits. Laqtitni xena ta’ plot ta’ dar li kien ġiet mwaqqa fl-aħħar jiem. Mid-dar ma’ kien fadal xejn għajr ħofra kbira fl-art li kienet timmarka fejn xi darba kien hemm din id-dar Balzanija. Kien fadal iżda l-ġnien tad-dar li kien għadu intatt; ġnien tradizzjonali ta’ dar tradizzjonali Maltija. Ġnien mimli u miżgħud bis-siġar tal-larinġ; siġra ferm assoċjata mal-lokalita’ ta’ Ħal Balzan u l-madwar. Mid-dehra ta’ l-affarijiet kien bħal donnu ġnien li jinstab mhedded mill-potenzjal tas-saħħa tal-gaffa.

Ix-xena kienet waħda ta’ ħasra mhux biss minħabba dak il-ġnien mill-isbaħ b’mod partikolari imma minħabba li kienet xena sintomatika ta’ dak li qiegħed jiġri madwar Malta u Għawdex. Fil-każ ta’ Ħal Balzan id-dar tradizzjonali Maltija, b’naqra ta’ ġnien u xi siġra taċ-ċitru hija element li ssawwar it-tradizzjoni ta’ dan il-villaġġ mill-isbaħ fiċ-ċentru ta’ Malta. Identita’ li mat-trapass taż-żmien bħal donnu qed tisparixxi għal kollox.

Naturalment wieħed irid ikun realistiku; wieħed m’għandux jaspira jew jistenna li x’mkien ser jinżamm presepju sempliċiment f’ġieħ in-nostalġija. L-iżvilupp u l-progress huma realta’ tal-ħajja u wieħed irid jaċetta li huma neċċessita’ fuq livell nazzjonali u soċjali. Pero’ hemm differenza bejn li wieħed jabraċċa l-progress u l-iżvilupp u li wieħed jibqa’ għaddej bil-gaffa u bil-bulldozer minn fuq l-identita’ li sawwar villaġġi pittoreski bħal Ħal Balzan.

Pajjiżna jeħtieġ li jkollu ċentri kummerċjali; pajjiżna jeħtieġ li jkollu uffiċini moderni b’infrastruttura state of the art; pajjiżna jeħtieġ li jkollu għażla ta’ akkomodazzjoni ta’ daqsijiet differenti li tilqa’ għal firxa wiesgħa ta’ nies li llum tikkostitwixxi l-popolazzjoni ta’ dawn il-gzejjer. Ma’ jfissirx iżda li għandna nagħmlu lil pajjiżna ħaġa waħda minn tarf sa tarf. Ma’ jfissirx li pajjiżna jrid ikun ħaġa waħda, binja waħda, mild-Delimara sal-Mellieħa.

Jeħtieġ li s-sbuħija tal-karatteristiċi uniċi ta’ kull lokal jiġu wkoll priżervati. Dan l-argument ma’ jgħoddx biss għal Ħal Balzan imma għal kważi kull lokalita’. Nagħżel li nitkellem dwar Ħal Balzan għaliex naturalment llum il-ġurnata din il-lokalita’ hija waħda ferm għal qalbi u marbuta’ ma’ l-identita’ tiegħi u allura t-telf tal-karatteristiċi uniċi ta’ din il-lokalita’ jtuni ġewwa b’mod mill-aktar partikolari. Minix ngħid li għandu jkollna xi prespju; il-prespji nħalluhom għal Milied; imma għandu jkun sens ta’ pjannar li jilħaq sens ta’ bilanċ bejn l-iżvilupp li huwa assolutament meħtieġ u l-priżervazzjoni tal-identita’ unika.

L-Għid it-Tajjeb

Fi tmiem din il-ġimgħa niċċelebraw l-Għid u l-Kbir filwaqt li għada f’bosta bliet u rħula Maltin issir il-purċissjoni tal-Ġimgħa l-Kbira. Tajjeb li nieħdu l-okkażjoni ta’ dawn iż-żminijiet sabiex lkoll nsibu mument ta’ kwiet u riflessjoni. Forsi li nsibu tali mument tkun l-isbaħ mod kif niċċelebraw dawn il-festi tant għeżież għalina l-Nsara. Nawgura lil kullħadd Għid mill-aqwa mimli ferħ, paċi u mħabba. 

L-identita’ ta’ villaġġ Malti

L-identita’ ta’ kull pajjiż fid-dinja tkun msawra minn bosta aspetti. Bla dubju ta’ xejn Malta mhijiex eċċezjoni f’dan is-sens. L-identita’ Maltija hija msawra minn tiżwiqa ta’ influwenzi kulturali, politiċi u lingwistiċi. L-identita’ Maltija iżda hija wkoll mżewqa mis-sbuħija ta’ dawn il-gzejjer. Dak li Malta m’għandiex f’riżorsi naturali, għandha fi sbuħija kemm naturali iżda wkoll f’termini ta’ wirt storiku li jixhed l-istorja tant kulurita ta’ Malta.

Huma bosta dawk il-villaġġi madwar Malta u Għawdex li fihom identita’ partikolari li tkompli tgħati tiżwiqa mill-isbaħ lill-identita’ Maltija. Hemm oħrajn li sfortunatament minħabba nuqqas ta’ pjannar matul iż-żmien spiċċaw sabiex tilfu l-identita’ prattikament għal kollox. Wieħed mill-villaġġi li fih għadna nsibu l-identita’ ħajja huwa l-villaġġ ta’ Ħal Balzan.

Dan ir-raħal żgħir fiċ-ċentru ta’ Malta jifforma parti minn dawk li popolarment jissejħu t-three villages jiġifieri Ħal Balzan, Ħal Lija u Ħ’Attard. L-identita’ ta’ dawn it-tlett villaġġi hija tradizzjonalment dik ta’ raħal tipiku Malti karaterizzat minn binjiet b’dehra tradizzjonalment Maltija, b’atmosfera serena u bl-ilwien li taf toffri n-natura permezz tas-siġar taċ-ċitru, l-ġonna u s-sbuħija tal-pjanti.

Forsi fis-sena 2019 dan kollu jista’ jinstema kemm xejn maqtugħ mir-realta’. Forsi fis-sena 2019 jaf ikun hawn min jargumenta li tali xenarju mhux realistiku għaliex id-dinja mxiet il-quddiem u jeħtieġ li nimxu maż-żmien. Li wieħed jargumenta li għandu jkollna żoni f’Malta li huma presepju fejn bħal donnu l-iżvilupp ma’ jasal qatt huwa mhux biss argument fjakk imma saħansitra perikoluż. L-iżvilupp u l-progress ma’ jżommhom ħadd u l’anqas għandu xi ħadd jagħmel attentat li jżommhom.

Imma jeħtieġ l-għaqal u l-ippjanar; jeħtieġ viżjoni fit-tul, bilanċ ċar bejn il-ħtieġa ta’ żvilupp u l-preservazzjoni ta’ l-identita’ tradizzjonali. La huwa realistiku li ma’ jkun hemm ebda xorta ta’ żvilupp imma l’anqas ma huwa għaqli li nibqaw neqirdu kollox bil-gaffa mingħajr ebda rispett lejn il-valur ta’ l-identita’ li wieħed jsib f’rħula bħal dawn.

Fil-każ ta’ Ħal Balzan l-aqwa potenzjal tiegħu jista’ joħroġ biss jekk bi pjan għaqli jintlaħaq bilanċ ċar bejn il-ħtiġijiet kummerċjali f’Ħal Balzan fejn huwa ċar li jeħtieġ żvilupp sostennibli u fl-istess waqt preservazzjoni ċara ta’ dawk il-karaterisstiċi li jagħmlu lil dan ir-raħal wieħed mill-isbaħ fil-gzejjer Maltin.

M’hemmx bżonn nsemmi ismijiet; kullħadd jaf kif f’Malta għandna rħula li xi darba kellhom l-identita’ mill-isbaħ ta’ djar b’arkitetura tipikament Ingliża liema identita’ kienet unika fil-pajjiż u llum l-istess rħula spiċċaw ġabra waħda ta’ kaxxi tal-concrete mingħajr ebda sens ta’ preservazzjoni ta’ l-identita’.

Nerġa ntenni, l-argument hawn mhuwiex favur li ndawwru x’mkien fi presepju. L-argument hawn huwa pjannar fit-tul sabiex ikun hemm bilanċ li jagħmel sens għal kullħadd li jkun tajjeb kemm għall-iżvilupp tal-pajjiż kif ukoll għal preservazzzjoni ta’ l-identita’.

Sfortuntament il-gvern fi żminijiet riċenti qiegħed bħal donnu dejjem jgħati inqas widen lit-tħassib tar-residenti u tal-Kunsilli Lokali dwar l-iżvilupp mingħajr pjan u direzzjoni li qiegħed jaħkem lil pajjiżna. Dan kollu jitfa’ d-dmir fuq kull wieħed u waħda minnha li joffri l-kontribut tiegħu sabiex din il-politika li qegħda tagħmel ħsara irreparabbli lil pajjiżna tiġi koreġuta llum qabel għada. Din mhix xi kwistjoni ta’ Nazzjonalisti kontra Laburisti jew xi kruċjata kontra l-progress. Din hija biss sejħa sabiex f’pajjiżna l-affarijiet isiru bi pjan fit-tul.

Jeħtieġ li nxammru l-kmiem u naħdmu qatiegħ sabiex villaġġi mill-isbaħ bħal Ħal Balzan, Ħal Lija u tant u tant oħrajn madwar Malta u Għawdex fejn l-identita’ tal-villaġġ Malti għadha ħajja u vibranti ma’ jispiċċawx vittma tan-nuqqas ta’ pjannar. Jeħtieġ li nxammru sabiex dawn il-villaġġi tant pittoreski jibqaw jidgawdew mill-ġenerazzjonijiet li ġejjin u mhux ikunu biss xi kartolina li naraw fil-gazzetta meta nġibu ritratti antiki. Is-siġar taċ-ċitru, l-ġonna, l-pjazza, l-gallarija Maltija, l-bieb tradizzjonali Malti jeħtieġ li ma jkunux biss postcards imma realta’ li tibqa sawwar l-identita’ viżiva ta’ dawn il-gzejjer.

Il-Ponta taż-Żonqor u s-suċċess Amerikan

Fl-aħħar jiem inkiteb u ntqal ħafna dwar l-hekk msejħa Universita’ Amerikana ta’ Malta (AUM). Ħarġet l-aħbar li din l-hekk msejħa universita’ kienet attirat biss numru limitat ferm ta’ studenti. Ħarġet ukoll l-aħbar li din l-universita’ fl-aħħar jiem kienet ukoll keċċiet xi staff akkademiku minn ħdanha. Bejn aħbar u oħra, ħaġa ħarġet ċara; il-proġett ta’ l-Universita’ Amerikana ta’ Malta għadu l-bogħod milli jkun wieħed b’suċċess ċert u madwaru għad hemm bosta mistoqsijiet.

Din l-istess AUM kienet ingħatat konċessjoni ta’ art f’Baċir Numru Wieħed f’Bormla u fil-Ponta taż-Żonqor. Dwar il-konċessjoni f’Baċir Numru Wieħed f’Bormla forsi d-dibattitu qatt ma’ kien wieħed ferventi għaliex f’din l-art ma’ sar ebda żvilupp insostennibli b’riżultat ta’ din il-konċessjoni. Iżda dwar il-Ponta taż-Żonqor intqal ħafna u għadu jintqal ħafna.

Intqal ħafna għaliex meta nitkellmu dwar il-Ponta taż-Żonqor qegħdin nitkellmu dwar biċċa art verġni; art li s’issa għadha mhijiex żviluppata u li permezz ta’ din il-konċessjoni ser tiġi radikalment mibdula għaliex ser tiġi żviluppata. Din mhux kwistjoni li wieħed ikun kontra l-iżvilupp jew kontra l-bini għaliex hawnhekk qed nitkellmu mhux fuq sempliċi żvilupp jew bini imma bidla radikali ta’ art verġni għal medda kbira ta’ art żviluppata.

Li kieku tali bidla ser iseħħ għal xi interess nazzjonali jew almenu xi interess bi gwadann soċjali u ekonomiku ċar għal pajjiż allura wieħed jista’ forsi jiddibatti u jargumenta favur b’xi mod. Imma f’dan il-każ din il-bidla radikali ser issir għal proġett li s’issa kienet biss fl-aħbarijiet għal raġunijiet ta’ mistoqsijiet u dubji dejjem jikbru.

Kemm huwa għaqli li nitilfu il-Ponta taż-Żonqor darba għal dejjem meta l-istess proġett s’issa għadu l-anqas kiseb il-potenzjal sħiħ li kellu jikseb f’Baċir Numru Wieħed f’Bormla? Kemm huwa għaqli li nitilfu l-Ponta taż-Żonqor għal proġett li bħal donnu ma’ kull jum li jgħaddi qed jiżdiedu d-dubji kemm ser irendi benefiċċji soċjali jew ekonomiċi għal pajjiż?

Din mhijiex u m’għandiex tkun kwistjoni ta’ pika politika. M’għandhiex tkun kwistjoni ta’ min kellu raġun u min ma’ kellux. Din mhijiex battalja kontra l-iżilvupp; anzi għandu jkun ċar li din mhijiex xi battalja kontra l-iżvilupp. Din hija kwistjoni li pajjiżna ser jitlef din l-art verġni mill-isbaħ u bħal donnu m’hemm ebda traċċa ta’ loġika ta’ għaliex pajjiżna ser jitlef din l-art.

Huwa għalhekk li kull min hu ta’ rieda tajba għandu jgħati l-appoġġ tiegħu għal możżjoni mressqa li ssejjaħ sabiex din il-konċessjoni, f’dan l-istadju, tiġi rtirata. Ġa la darba l-Universita’ Amerikana ta’ Malta tikseb suċċess f’Baċir Numru Wieħed f’Bormla allura mbgħad forsi wieħed ikun jista’ jgħaddi sabiex jiddiskuti l-pass li jmiss.

Oprah Winfrey
Din il-ġimgħa segwejt b’interess id-diskors ta’ Oprah Winfrey waqt il-Golden Globes. Diskors li ħafna ddeskrivew bħala s-soft launch ta’ Winfrey għal kampanja Presidenzjali fl-elezzjoni Presidenzjali Amerikana li jmiss. Bħal donnu hemm minn ma’ tgħallem xejn mill-esperjenza Trump. Bħal donnu hemm min jixtieq li l-Partit Demokratiku flok jitgħallem mill-iżball tar-Repubblikani, jagħmel eżatt bħalhom billi jitfa’ lil Winfrey fuq quddiem. Oprah Winfrey hija preżentatriċi ta’ abilta’ kbira; personalita’ tal-media bi storja mill-aktar b’saħħitha; ispirazzjoni għal kif mara għandha tiġġieled sabiex ikollha vuċi. Kollha attribwiti pożittivi u li kullħadd ċertament jammira. Iżda ċertament żgur mhumiex attribwiti li waħedhom għandhom jinkurunaw persuna President ta’ l-Istati Uniti. Trump ukoll għandu storja interessanti kif bena l-imperu kummerċjali tiegħu; ukoll kien personalita fuq il-media iżda kullħadd qiegħed jara b’għajnejh x’qed isarraf il-Presidenza Trump.