Il-battalja tal-lingwi

Wieħed mill-aspetti li jsawwar l-identita’ Maltija moderna huwa, bla dubju ta’ xejn, il-bilingwiżmu. Malta għandha l-unur u l-privileġġ li minkejja li għandha storja ta’ ħakma wara l-oħra b’mod prattikament kontinwu sa l-1964, għandha lsien nativ. L-istorja iżda wasslet ukoll sabiex l-Ingliż f’Malta rabba għeruq sodi tant li llum il-ġurnata din il-lingwa, ta’ oriġini barranija, hija lsien rikonoxxut mill-kostituzzjoni ta’ Malta.

L-aspett bilingwali ta’ pajjiżna huwa aspett li għandna nħarsu. L-ewwel u qabel kollox għaliex dan l-aspett bilingwali huwa parti integra mill-identita’ tagħna bħala poplu. Huwa aspett li fih nnifsu jservi ta’ xhieda għall-istorja ta’ pajjiżna. Pajjiż li minkejja li għamel tant seklu maħkum, dejjem żamm sod l-identita’ tiegħu u għalhekk żamm il-lingwa nativa tiegħu. Pajjiż iżda li fl-istess mod ma ddejjaqx jintegra fi ħdan il-komunita’ internazzjonali u għamel tiegħu l-lingwa Ingliża, lingwa li permezz tagħha l-Malti jingħaqad mal-komunita’ internazzjonali permezz ta’ din il-lingwa li llum il-ġurnata saret kważi l-lingwa internazzjonali fid-dinja tal-punent.

Għalhekk huwa ċar li bejn il-Malti u l-Ingliż m’għandu jkun hemm ebda sens ta’ gwerra jew battalja. Pajjiżna jeħtieġ li jkollu livell eċċellenti kemm tal-lingwa nativa tiegħu kif ukoll ta’ dik il-lingwa li llum il-ġurnata saret kruċjali f’dinja dejjem aktar globalizzata. Malta mingħajr il-Malti tkun Malta b’parti mill-aktar importanti tar-ruħ soċjali tagħha nieqsa. Malta mingħajr l-Ingliż tkun Malta li tpoġġi lilha nfisha fi żvantaġġ ekonomiku enormi u tipperikolha għal kollox is-setturi tas-servizzi, bħal finanzi, informatika u gaming li llum huma tant pilastri fil-qafas ekonomiku.

Huwa fid-dawl ta’ dan kollu li r-riżultati tal-eżamijiet fl-iskejjel primarji mħabbar riċenti huwa ta’ tħassib. L-ewwel u qabel kollox, huwa fatt li l-eżami mhuwiex kollox u li l-kultura li kollox idur madwar l-eżami jeħtieġ li tiġi riformata, kif fil-fatt se jsir attentat li jsir. Iżda n-numri jagħtu bażi tajba sabiex wieħed jara x-xejra nazzjonali x’inhi.

Il-marka medja fil-Malti, dejjem fil-livell ta’ skejjel primarji, hija dik ta’ 69; inqas minn dik għall- Ingliż u għall-matematika, għalkemm tirrapreżenta titjib fuq il-marka tas-sena preċidenti. Minkejja t-titjib, marka ta’ 69 fil-lingwa nativa tagħna hija bla dubju ta’ xejn marka li għandha tqanqal tħassib dwar kemm tassew qegħdin ntellaw soċjeta’ li taf tħaddem il-lingwa nativa. Il- marka medja fl-Ingliż minn naħa l-oħra hija dik ta’ 70, aħjar minn dik tal-Malti, imma tirrapreżenta tnaqqis pjutost drastiku mill-marka tas-sena preċidenti. Marka li ma tawgura xejn tajjeb li għada pit għada nkunu soċjeta’ li tista’ toffri bħala wieħed mill-vantaġġi tagħha, kmand tajjeb tal-lingwa Ingliża.

Hemm bżonn li ssir ħidma li bħala mira ċara jkollha mhux it-titjib tal-livell f’lingwa jew oħra, jew sforzi separati imma sforz wieħed kolletiv sabiex pajjiżna jippreżerva l-kultura bilingwi tiegħu. Sforz wieħed kolletiv sabiex ikollna soċjeta’ li għandha kmand ugwalment fluwenti u tajjeb fil-Malti u fl-Ingliż, kemm fil-kitba kif ukoll fid-diskors.

Dan ma jsirx billi nwarrbu xi lingwa jew oħra jew nirrelegawha bħala xi lingwa tat-tieni post. Dan ma jsirx l-anqas billi nagħmlu kruċjata kontra xi lingwa jew oħra jew nġibuha xi tabboo li tuża dik il-lingwa. Dan isir billi jintwera rispett lejn iż-żewġ lingwi, billi ssir ħidma sabiex ikun hemm titjib fiż-żewġ lingwi u billi ngħarfu l-importanza assoluta taż-żewġ lingwi.

Il-Bżonn tal-First Aid

F’mumenti fejn sfortuntament xi ħadd ikun weġġa jew ikun saħansitra fil-periklu tal-mewt spiss tagħmel differenza kbira x’ċirkostanzi tali persuna tkun mdawra bihom. Mod jekk persuna tweġġa f’xi post mwarrab, waħedha u ħadd madwarha, mod jekk persuna tweġġa f’post mimli nies fejn iżda ħadd m’għandu ebda għarfien ta’ first aid u mod ieħor jekk persuna tweġġa f’post mimli nies fejn hemm min għandu l-għarfien tal-first aid.

Sfortuntament m’hemm ebda xenarju ideali jew li wieħed jista’ qatt jixtieq. L-ideali huwa li ħadd ma’ jweġġa jew jispiċċa fil-periklu tal-mewt. Imma ġa la darba m’hemmx mod kif nelliminaw il-possibilita’ kerha li xi ħadd iweġġa jew saħansitra jispiċċa fil-periklu tal-mewt, tajjeb li naħsbu sabiex ta’ l-inqas f’dak ix-xenarju negattiv nipprovaw ikollna dawk iċ-ċirkostanzi fejn ikun hemm l-akbar ċans ta’ eżitu pożittiv.

Ikun żball jekk nassumu li kull darba li ser jinqala xi ħaġa ser ikun hemm tabib jew infermier b’idejh fuq żaqqu, pront u lest sabiex jgħati l-għajnuna meħtieġa. Il-ftit ħin li jgħaddi sakemm fuq il-post jasal tabib jew infermier jista’ jkun kruċjali sabiex jagħmel id-differenza bejn ħajja u mewt. Huwa f’dan l-ispirtu li hemm bżonn li f’pajjina tikber il-kultura tal-first aid.

Il-first aid mhuwiex biss għal min jifhem fil-mediċina jew għal min forsi jħobb l-avventura. Il-first aid huwa għodda utli għal kull wieħed u waħda minnha. Għodda li forsi jistaw jgħaddu s-snin u wieħed qatt ma’ jagħmel użu minnha ħlief waqt il-kors ta’ tgħalim u r-refresher courses sakemm tiġi dik l-okkażjoni waħda fejn tali għarfien ikun għamel id-differenza bejn ħajja u mewt.

F’pajjiżna għandna numru ta’ għaqdiet fosthom ir-Red Cross u s-St. John Ambulance li joffru korsijiet għal pubbliku fejn jidħol il-first aid. Dawn l-għaqdiet u oħrajn bħalhom qegħdin jagħmlu xogħol imprezzabli li forsi mingħajr wisq fanfarri u attenzjoni qiegħed jipprevjeni ħafna traġedji. Jeħtieġ iżda li l-kultura tal-first aid f’pajjiżna tiżdied. Il-first aid m’għandux jibqa’ xi ħaġa li jkollu għarfien tiegħu min ikun għażel li jagħmel il-kors jew min ikun intalab jagħmel il-kors fuq il-post tax-xogħol imma għandu jsir parti integrali mis-sistema edukattiva f’livell primarju jew sekondarju.

Jekk is-sistema edukattiva minnha nfisha tippromwovi b’mod attiv it-tgħalim tal-first aid allura f’pajjiżna titrabba l-kultura li l-għarfien tal-first aid mhuwiex xi kapriċċ għal ftit imma hija a basic life skill li kullħadd għandu jkollu. L-iskola mhijiex hemm biex fiha nitgħallmu biss il-Malti, l-Ingliż u l-Matematika imma qegħda hemm biex ittina d-diversi għodda li għandna bżonn fil-ħajja. Ċertament li l-first aid għandu jsir wieħed minn dawn l-għodda.

Naturalment dan ma’ jfissirx li sfortuntament ser inwaqqfu kull traġedja. Ma’ jfissirx li ser nevitaw dawk l-okkażjonijiet sfortunati fejn ikollna mwiet traġiċi. Iżda jekk permezz ta’ din l-introduzzjoni fis-sistema edukattiva tagħna nkunu salvajna ħajja mela allura nkunu diġa għamilna pass kbir il-quddiem.

Naturalment tali proposta trid tiġi studjata għaliex wieħed irid ikun ċert li hemm it-tgħammir u l-persuni meħtieġa sabiex tali tgħalim isir fuq livell professjonali. Bla dubju ta’ xejn għaqdiet li f’pajjiżna lhom snin jaħdmu f’dan il-qasam għandu jkollhom rwol mill-aktar kruċjali f’dan kollu. L-esperjenza tagħhom hija bla dubju ta’ xejn an asset mhux ta’ min wieħed jitilfu.